Zaświadczenie z Urzędu Skarbowego (art. 19 ust. 6)

Zaświadczenie wydawane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie art. 19 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn to jeden z najważniejszych dokumentów w obrocie nieruchomościami oraz innymi prawami majątkowymi. Powszechnie nazywane „zaświadczeniem z fiskusa do aktu notarialnego”, stanowi prawną gwarancję, że podatek od nieodpłatnego nabycia majątku został uregulowany, sprawa uległa przedawnieniu lub nabycie było całkowicie zwolnione z opodatkowania.

Bez tego dokumentu notariusz – pod rygorem odpowiedzialności osobistej i dyscyplinarnej – nie sporządzi aktu notarialnego sprzedaży, darowizny, zamiany czy obciążenia nieruchomości, która została wcześniej nabyta w drodze spadku, zasiedzenia lub darowizny.

1. Kiedy zaświadczenie z art. 19 ust. 6 jest bezwzględnie wymagane?

Zgodnie z art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2024 r. poz. 596 ze zm.), jeżeli przedmiotem aktu notarialnego ma być zbycie lub obciążenie praw do nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego, a prawa te zostały nabyte przez zbywcę w drodze:

  • Spadku (dziedziczenia ustawowego lub testamentowego – niezależnie od roku nabycia),
  • Zasiedzenia (niezależnie od roku nabycia),
  • Darowizny lub nieodpłatnego zniesienia współwłasności – wykonanych po 1 stycznia 2007 roku,

notariusz może dokonać czynności notarialnej wyłącznie za uprzednią pisemną zgodą naczelnika urzędu skarbowego albo po przedstawieniu zaświadczenia wydanego przez ten organ, potwierdzającego, że:

  1. Należny podatek został zapłacony,
  2. Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego nastąpiło na skutek przedawnienia, albo
  3. Nabycie było zwolnione od podatku lub podatek się nie należał.

2. Dlaczego notariusz bezwzględnie żąda tego dokumentu?

Przepis art. 19 ust. 6 stanowi tzw. zabezpieczenie interesów Skarbu Państwa. Notariusz działa w obrocie jako płatnik podatków, ale w przypadku podatku od spadków i darowizn organem wymiarowym jest bezpośrednio Naczelnik Urzędu Skarbowego.

Gdyby notariusz sporządził akt notarialny sprzedaży nieruchomości bez zweryfikowania tego zaświadczenia, ponosiłby solidarną odpowiedzialność ze zbywcą za niezapłacony podatek od spadków i darowizn (art. 19 ust. 7 ustawy). Z tego względu dla notariusza żaden inny dokument – np. sam protokół dziedziczenia, postanowienie sądu, potwierdzenie nadania formularza SD-Z2 czy potwierdzenie przelewu – nie zastępuje oficjalnego zaświadczenia z urzędu skarbowego.

3. Treść i warianty wydawanego zaświadczenia

W zależności od sytuacji prawnej i podatkowej wnioskodawcy, zaświadczenie wydane przez organ podatkowy zawiera jedno z poniższych rozstrzygnięć:

  • Zaświadczenie o zwolnieniu z podatku: Dotyczy najczęściej osób z tzw. zerowej grupy podatkowej (małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, rodzeństwo), które w terminie 6 miesięcy zgłosiły nabycie spadku/darowizny na formularzu SD-Z2.
  • Zaświadczenie o uregulowaniu zobowiązania: Wydawane po wydaniu przez urząd decyzji wymiarowej ustalającej wysokość podatku i po jego pełnej opłacie przez podatnika.
  • Zaświadczenie o przedawnieniu: Wydawane, gdy prawo do wydania decyzji ustalającej podatek uległo przedawnieniu (zgodnie z Ordynacją podatkową).
  • Zaświadczenie stwierdzające brak obowiązku podatkowego: Np. gdy wartość nabytego majątku nie przekroczyła kwoty wolnej od podatku właściwej dla danej grupy podatkowej.

4. Jak uzyskać zaświadczenie krok po kroku?

Procedura uzyskania zaświadczenia jest prosta, ale wymaga wcześniejszego dopełnienia formalności związanych z rozliczeniem samego spadku lub darowizny.

Krok 1: Zgłoszenie/Rozliczenie nabycia

Przed złożeniem wniosku o zaświadczenie należy upewnić się, że nabycie majątku zostało prawidłowo zgłoszone w urzędzie skarbowym (na formularzu SD-Z2 lub SD-3) i wydana została ewentualna decyzja, a podatek został opłacony.

Krok 2: Złożenie wniosku o wydanie zaświadczenia

Wniosek składa się do Urzędu Skarbowego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości (a w przypadku spadku – właściwego według ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy).

  • Wniosek można złożyć osobiście w placówce, pocztą lub elektronicznie przez portal e-Urząd Skarbowy / ePUAP.
  • We wniosku należy podać dane zbywcy, dane spadkodawcy/darczyńcy, oznaczenie nieruchomości oraz wskazać cel wydania zaświadczenia (np. „Zaświadczenie niezbędne do aktu notarialnego sprzedaży nieruchomości”).

Krok 3: Opłata skarbowa

Za wydanie zaświadczenia pobierana jest opłata skarbowa w wysokości 17 zł (na podstawie ustawy o opłacie skarbowej). Dowód wpłaty należy dołączyć do wniosku.

Krok 4: Czas oczekiwania

Zgodnie z art. 306a § 5 Ordynacji podatkowej, urząd skarbowy ma obowiązek wydać zaświadczenie bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku.

5. Najczęstsze problemy i pułapki w praktyce obrotu nieruchomościami

  1. Przeoczenie 6-miesięcznego terminu na zgłoszenie SD-Z2:Jeśli spadkobierca nie zgłosił spadku w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu lub zarejestrowania Aktu Poświadczenia Dziedziczenia (APD), traci prawo do całkowitego zwolnienia z podatku. Urząd wyda zaświadczenie dopiero po przeprowadzeniu postępowania i zapłacie naliczonego podatku według stawek I grupy.
  2. Kupno nieruchomości nabytej w drodze darowizny przed 2007 rokiem:Obowiązek przedstawienia zaświadczenia z art. 19 ust. 6 przy darowiznach dotyczy czynności dokonanych po 1 stycznia 2007 r. Jeśli zbywca nabył nieruchomość w drodze darowizny przed tą datą, zaświadczenie z art. 19 ust. 6 nie jest wymagane przez notariusza.
  3. Nabycie spadku wiele lat temu (np. w latach 90.):Spadki nabyte kilkadziesiąt lat temu również podlegają pod art. 19 ust. 6. W takich sytuacjach urząd skarbowy wydaje zaświadczenie stwierdzające przedawnienie zobowiązania podatkowego, co również w pełni satysfakcjonuje notariusza.

Udostępnij na: